ODOL+TRANSFUSIOAK


 * __ODOL TRANSFUSIOAK Beñat Etxeberria__**

Odol transfusioak, eritropoietina (EPO) eta analogoak: Dopin mota honen helburua odolak oxigenoa garraiatzeko duen gaitasuna handitzea da; bai aurrez aldetik (norberari edo beste pertsona bati) ateratako odola sartuz, edo, globulu gorri gehiago sortzen dituen eritropoietina edo antzeko sustantziak txertatuz. Horrela, kirolariak energia gehiago lor dezake oxigenoa erabiliz. Batez ere, iraupen ertain eta luzeko kiroletan erabiltzen da. Gaur egun txirrindularitzan dopin kasu gehienak talde honetan sartuko lirateke. Arriskutsuak dira odolaren biskositatea handitu eta tronboak sortu eta bihotzekoa gertatzeko arriskua handitzen dutelako.

Bi odol-transfusio mota erabili ohi dira: autologoak eta homologoak. Lehenengoan, odola ematen eta hartzen duena pertsona bera da eta bigarrenean, berriz, transfusioan hartzen den odola beste pertsona batek emandakoa da. Gaur egun, batez ere HIESA, hepatitis, eta beste gaixotasun infekzioso batzuen hedapena ikusita, kirolean gehien erabiltzen den metodoa odol-transfusio autologoa dugu. Doping-mota hau erabili nahi izanez gero, normalean kirolariari flebotomia (zainean xiringa sartzea) egin eta 2-3 odol-unitate (1-1,5 litro) ateratzen dira. Odola plastikozko poltsatan biltzen da, beti asepsia osoz eta sistema itxian, bakterioen kutsadura gerta ez dadin. Prozesu honetan interesatzen zaizkigunak globulu gorriak direnez, odola osagaietan banandu eta ondoren globulu gorriak era egokian gordetzen dira. Lehiaketa baino 1-7 egun lehenago, gordeta zeuden globulu gorriak desizoztu, suero fisiologikoan disolbatu eta kirolariari sartzen zaizkio berriro. Hartan, norgehiagoka heltzen denean kirolariaren globulu gorrien kopurua handiagoa da eta horrekin batera handiagoa ere uzkurtzen ari den muskulura O2-a garraiatzeko ahalmena.

__**Odol-transfusioen ondorioak**__

Lehen aipatutakoaren arabera, odol-transfusioen bidez lortutako poliglobuliaren ondorioz metabolismo aerobikoa errazten da, kirolariaren indarra handituz. Indar aerobiko hori handiagotzeak esfortzua denbora luzeagoan mantentzea ekar lezake eta horregatik metodo honekin emaitza onenak iraupen-kiroletan lor daitezke, txirrindularitza, kros edo maratoian hain zuzen. Dena den, ezin dugu ahaztu odol-transfusioak tratamendu bat dela. Izan ere, odol galerak edo anemia gogorrak direnean erabiltzen da. Dena den, pertsona osasuntsuetan arazoak ekar ditzake. Eragin kaltegarri horiek erabilitako transfusio-motaren arabera larriagoak izan daitezke. Odol-transfusio homologoaren kasuan, emaile eta hartzailearen odolen ezaugarriak ondo aztertu behar dira bateragarriak diren ala ez jakiteko. Dena den, nahiz eta odolak bateragarriak izan, odol-transfusio ez-autologoaren 0% 3-5 erreakzio inmunitarioak (sukar edo azkuratik shock anafilaktikoraino) sor ditzakete hartzailearengan. Ildo beretik, odolaren bidez gaixotasun infektagarri asko besterengana daitezke, HIESA edo hepatitisa bereziki. Odol-transfusio autologoari dagokionez, argi dago kirolariarentzat askoz ziurragoa dela, azken finean hartzen duen odola berea baita. Baina beste aldetik ere, arazo inmunologikoak bakanagoak izan arren, ezin dugu ahaztu prozesu osoan erabiltzen diren materialek (orratzak, odola ateratzeko materiala, odola biltzeko poltsak, eta abarrek) edota aukeratutako teknikak arazoak sor ditzaketela. Esate baterako, odol prozesamendu desegokiak edo odola berriro sartzean huts bat egiteak infekzio zein erreakzio inmunologikoak eragin ditzakete.

__**Odol transfusioaren detekzioa**__

Doping-kontrolaren helburua kanpotik hartutako substantziak detektatzea izan da betidanik. Doping-ari antzemateko metodoak aurreratu diren heinean, detekzioetatik kanpo geratzen diren doping-mota berriak agertu dira. Dudarik gabe, ikertzailearentzat organismoak berak sortutakoak baino kanpotik hartutako substantziak detektatzea (anabolizatzaileak, kitzikatzaileak, analgesikoak, etab.) errezagoa da; horrexetan datza odol-doping-ari antzemateko zailtasun nabarmenena. Bestalde, gaur egungo doping kontrola lehiaketaren ondoren edo entrenamenduan hartutako gernu-laginen analisian oinarritzen da. Beraz, odolean gertatutako eraldaketak nekez nabarmentzen dira, horretarako odol-laginak ezinbestekoak baitira. Nolanahi ere, nahiz eta metodo egokiaz baliatu eta odol-laginak erabili, odol-transfusioen erabilpena detektatzeko posibilitateak urriak dira.