24)+HORMONA

Historian zehar, gerrarako, ehizarako eta kirolerako batez ere, gizakiak bere nekealdiaren erresisitentzia artifizialki handitzeko erabili izan ohi du dopinga. Horretarako magia eta aztikeria ere nahasten zen terapia bat ere egiten zuten. Gizakiok, gure limitazio fisikoak onartu ordez, betidanik aritu gara esfortzu minimoarekin gure gaitasun naturala hobetuko duen zerbait bilatzen.  Kirolariak erlaxatzeko, estimulatzeko, masa muskularra handitzeko, gaitasun kardiakoa handitzeko, kontzentratzeko… ere erabili izan ohi du. Azken finean, dopinga garaipena lortzeko edo esfortzu gutxiagorekin lortzeko erabili ohi da.

Substantzi dopante ugari daude gaur egun eta horietako adibide bat da hazte hormona.

 **Hiposisean fabrikatzen da eta garezurraren oinarrian kokatzen den glandula txiki bat da. Bere funtzioak balioanitzak dira eta bere erregulazioa konplexua. Eskematikoki epe luzera eta motzerakoetan sakabana daitezke.  Anabolizanteen kasuen antzera, hazte hormonen erabilera klinikan bertan oso interesantea izan liteke… Eragiten dituen arazoengatik ez balitz! Azken finean, hazte hormonak, berezko hormona gutxiko pertsonei ematen zaizkie, hau da, nanotasun kasu bakar batzuetan erabiltzen da soilik. Hazte hormona saskibaloiean, txirrindularitzan, kulturismo fisikoan, triatloiean eta voleibolean kontsumitzen da gehien bat. 90ko hamarkada hasieran fisiokulturisten artean ezagutarazi zen, bai kontrol antidopingetan detektatzea oso zaila zelako, eta baita produkzio genetikoa zela eta produktu honen prezioa jaitsi zelako ere. Aurretik hildakoen hipofisisetik lortzen ziren hormona hauek eta encefalitis espongiforme de Kreufeld-Jacob (Behi-zoroen gaixotasuna) gaixotasun famatua eratu zuen. Gaixo bat baino gehiago kontagiatu ziren hori dela eta. 
 * Hazte Hotmonak: Somatotropina  **
 * Hormona guztiak bezala organismo berak eratzen duen produktu bat da hazte hormona.
 * Epe luzerako funtzioetan glukosaren eta odoleko azido koipetsuen hazkundea aipatzekoa da. Gutxi gora-behera diabeteak duen funtzio berbera, hain zuzen ere.
 * Epe motzerako funtzioetan, aldiz, norberaren hazte zelulen hazkundea (numero, zein tamainan) da aipagarrienetarikoa. Honek hazteko gaitasuna duten organo guztien hazkunde bat eragiten du. Ondorioz, hazte hormonak talla handitzeko lagungarriak dira hezurrak irmotu eta euren hazkunde gaitasuna gelditu arte. Hau gertatzean, hazte hormonak nibel altu batean jarraitzen badute (akromegalia deituriko gaixotasuna), hazi dezaketen organo bakarrak ehun biguna dituztenak dira. Adibide garbienak sudurreko kartilagoak, belarriak, mingaina, gibela edo eta giltzurrunak dira. Masailezurra, eskuak edo eta ornoak bezalako hezurren lodiuneak ere gerta daitezke, non, bizkarrezurra okertzen amaitu daitekeen (cifosis). Deformazio guzti hauek itxura karakteristiko bat erdizkatzen dute, kuriosoki saskibaloiko pivot batena bezalakoa, justuki. 
 * Medikuntzan erabilera oso eskasa da. **
 * Hazte hormona gaizki erabili ohi da kirolarien artean, kontrako erreakzioak sarraraziz. **

Erabilera kontrolgabe haren ondoren pankreako, prostatako eta koloneko kantzerra diagnostikatu zitzaien gaixo batzuei. Hodkinen linfoma ere detektatu zitzaion hormona hauk hartu zituen txirrindulari bati. <span style="font-size: 11pt; font-family: 'Book Antiqua'; mso-bidi-font-size: 9.0pt; mso-ansi-language: EU;">

IRENE USABIAGA