DANTZA+(OHIANE+OREGI,+SHANTALEN,+JANIRE,+IRATI)

= = =**EUSKAL DANTZA**=

**Historia:**
Gure saioan Euskal Herriko garai bateko ohituretan murgildurik dantza esanguratsuenetako bat erakutsiko dizuegu: erromeria. Erromeria Bizkaian sortu zen eta herriko festetan oinarrizkoa zen. Baserrietako gazte ugari herrira jaisten ziren plazan dantzatzeko eta ahal zuenak neskaren bat erakartzeko eta ondo pasatzeko. Adin guztietakoek parte hartzen zuten, nahiz eta normalean 20 urtetik gorakoek dantza egiten zuten. Dantza honetan neskak zein mutilek parte hartzen dute eta ez da bien artean kontaktu fisikorik egoten. Kontaktu fisikoa ondo ikusia ez zegoenez erromeriaz gain beste dantza mota batzuk egin nahi bazituzten herritik urrundu behar izaten zuten. Trikitixa eta panderoa ziren dantza honi musika eta erritmoa ematen zizkien instrumentuak, eta hauetaz aparte erritmo hori jarraitzen zuten kriskitinak joz. Erromeriaren barnean fandangoa eta arin-arina daude, eta hauek dira soinketako klasean ikasiko ditugunak.  Erromerian baserritar jantziarekin dantzatzen zuten, baina hau ez zen egunero erabiltzen zutena, okasio berezietarako gordetzen zutena baizik. Nesken kasuan zapi zuria janzten zuten buruan eta sorbalda gainean, mutilek, berriz, zapi laukiduna eta buruan txapela. Hala ere, esan behar da eskualde bakoitzean janzkera ezberdintasuna nabarmena zela. Oinetakoen kasuan, adibidez, batzuek alpargata zuriak eta beste batzuek larruzko abarkak erabiltzen zituzten.  Erromerian batzuetan borobilean eta beste batzuetan bikoteka egiten da dantza, bikote hau neska eta mutil batez osaturik. Gaur egun, ez da guztiz galdu garai bateko dantza egiteko era, baina nahiz eta aldaketa asko izan dituen oraindik txapelketak egiten dira neska-mutilez osatutako bikoteek parte hartuz.


 * SOINKETAKO SAIOA**

 Oso garrantzitsua da hankak ondo berotzea, batez ere, orkatilak. Izan ere, hankak funtsezkoak dira edozein motatako dantza egiteko. Lehendabizi, beraz, beroketak egingo ditugu. Ondoren, pausoak banaka-banaka ikasi eta ondo barneratutakoan denak jarraian egiten saiatuko gara musikak lagunduz. Biak ikasitakoan borobil batean jarrita saiatuko gara dantza osorik egiten. Eta amaitzeko hankak berriro luzatuko ditugu.  Edozein adinetako pertsonak parte har dezake, baina normalean 6 urtetik aurrerako umeak ikasten hasten dira, baita zaharragoak ere. Osasunaren baitan mugatzen da adin gehiengoa. Saio honetarako beharrezkoa da oinetako erosoak ekartzea, hau da, kirola egiteko zapatilak ez daude onartuta. Komeni da alpargatak edo abarkak ekartzea. Dantza hau ikasteko ez litzateke gaizki egongo ispiludun gela handi bat edukitzea.

**BEROKETAK:**

 Lehen esan bezala hankak berotzea oso garrantzitsua da, eta guk beroketa hori prestatzeko bideo batzuk grabatu ditugu. Hona hemen klasean egingo ditugun beroketen bideoak esplikazio laburrekin:

 Lehendabizi 5 minutuko korrikaldia egingo dugu gorputza berotu eta martxan jartzeko. Ondoren, orkatilak berotuko ditugu eta horretarako bi beroketa egingo ditugu. Lehenengoan hanka esku batekin hartu eta eskuaz lagundurik bueltak emango dizkiogu lehenengo hanka bati eta ondoren besteari bideo honetan ikus daitekeen modura. media type="youtube" key="lZN5_8nYIwY" width="425" height="350"

Bigarrenean ere orkatilak berotuko ditugu, eta horretarako lurrean eserita eta hankak luzatuta ditugula bideoan ikusten diren mugimenduak egingo ditugu: hankak kanpoaldera zabaltzen utzi eta ia lurra ukitzen daudela elkartzen direnean berriz ere lurretik altxatuko ditugu eta horrela jarraituko dugu etengabe. Ondoren, gauza bera egingo dugu, baina alderantziz. media type="youtube" key="zZd2z6KKQ4c" width="425" height="350"

 Beroketa honi tximeleta izena eman zaio, eta bi hankak elkarrekin elkartu eta gorputzera ahal den gehien erakarrita hankak gora eta behera mugitzean datza. Bideoan hobeto ikus daiteke. media type="youtube" key="aTxnyqtYzu4" width="425" height="350"

Jarraian, bikoteka elkartuko gara eta lurrean eserita gaudela, batak bestearen hankei presioa eginez hankak zabaldu eta besoen laguntzaz elkar tira egingo dugu. Batak ariketa amaitutakoan bestearen txanda izango da. <span style="background-color: transparent; display: block; font-family: Arial; font-size: 15px; line-height: normal; margin: 0px; white-space: pre-wrap;">media type="youtube" key="UdXvrEi85Q8" width="425" height="350"

<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Arial; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> Amaitzeko, hankak luzatuko ditugu, eta horretarako, lurrean eserita gaudela hanketako bat luzatu eta tira egingo diogu gorputzaren aldera. Ariketa errepikatu egiten da beste hankarekin. <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Arial; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: 0px; margin: 0px; overflow-x: hidden; overflow-y: hidden; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">media type="youtube" key="zwfEHq-lycA" width="425" height="350"

<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Arial; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> __**FANDANGO**__

<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Arial; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> Dantza ondorengo zatietan banatu dugu ikasteko errazagoa izan dadin.

<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-size: medium; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: normal;">**<span style="background-color: transparent; color: #000000; font-size: 11pt; font-style: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Fandangoa 1: ** <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-size: medium; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: normal;"> <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;"> **<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Arial; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Dantzari hasiera emateko eskuineko aldera hasita lau pauso emango ditugu. Jarraian, eskuineko hankarekin ere, ezkerreko hankaren gainetik pasako dugu horrela lau pauso emanez. Ondoren, berdina beste hankarekin.Jarraian garbiago ikusi duzue pausoa bideo honetan. ** <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">media type="youtube" key="t8QI-RDc_Ds" width="425" height="350"**<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Arial; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: 0px; margin: 0px; overflow: hidden; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">﻿ ** <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-size: 15px; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-size: 15px; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;"> **<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Arial; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Orain bigarren pausoarekin hasiko gara, hau ere eskuineko hankarekin hasiz. “Gora, behera, zapaldu, bat bi “ esaldia jarraituz egiten da pausoa. Hau da, lehenengo hanka gora altxatu, bigarren behera jatsi, hirugarren beste hanka zapaldu eta azkenik bi pauso txiki eman behar dira. Hanka batekin bukatutakoan beste hankarekin hasiko gara ondorengo bideoan ikusten den bezala. ** <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;"><span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Arial; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">media type="youtube" key="lPCTXawRDVI" width="425" height="350" <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">** Fandangoa 3: **
 * Fandangoa 2:**

<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">**<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Arial; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Hirugarren pauso hau birak ematean datza. Eskubirantz hiru pauso txiki eman ostean, bira eta erdi emango dugu beste aldera begira geratu arte, ondoren berdina beste aldera. Hala ere bideoan argiago ageri da. ** media type="youtube" key="7UKPXrLjpGg" width="425" height="350" <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">
 * <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-size: 11pt; font-style: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Fandangoa 4: **

<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Arial; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Azkeneko pauso honetan pauso txikiak egingo ditugu. Eskuineko hanka eta ezkerrekoa aurrean jartzen. Hau txandakatuz egiten da erritmo jakin batekin ondorengo bideoan ikusten den bezalaxe. <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Arial; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">media type="youtube" key="7xVNo_3cGIE" width="425" height="350" <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Arial; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> Pauso hauen tartean bira bat doa pauso guztiak lotuko dituena. Hala ere, dantza osoaren bideoa grabatu dugu hobeto ulertu dezazuen. <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Arial; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">media type="youtube" key="ODlFJowMz5E" width="425" height="350" __**ARIN-ARIN**__

**Arin-arin 1:**
**<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Arial; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Dantza honi hasiera emateko, fandangoan bezalaxe, lau pauso emango ditugu. Pauso guztietan bezalaxe eskuineko hankarekin hasiko gara bertan hanka bakoitzarekin lau pauso emango ditugu. Bideoa argi ikusi ez baita hain erraza egiten. ** media type="youtube" key="7NvAxTf1mqY" width="425" height="350" ** Arin-arin 2: **

<span style="background-color: transparent; display: block; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px;">**<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Arial; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Fandangoko bigarren pausoaren berdina da, “gora, behera, zapaldu, bat bi” esaldia jarraituz, lehenengo eskuineko hankarekin eta ondoren ezkerrekoarekin. **

**<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-size: 11pt; font-style: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Arin-arin 3: **

<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Arial; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Hirugarren pauso honetan ere birak emango ditugu. Lehenengo pausoko lau pausoak eman eta gero buelta eta erdi emango dugu. Bira hauek alaitzeko edo, pausoak eman ahala, hiru txalo emango ditugu. media type="youtube" key="6DAQW9nArq4" width="425" height="350"

<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">**Arin-arin 4:**

<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">**<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Arial; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Azkeneko pauso hau ere fandangoko azken pausoaren oso antzekoa da, hankak txandakatuz pauso txikiak emanez. ** <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> ==<span style="background-color: transparent; color: #000000; font-size: 11pt; font-style: normal; line-height: normal; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">HASIERARAKO EGOERARA ITZULIA ==
 * <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Arial; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Pauso hauen tartean ere birak ematen dira. Hona hemen dantza guztia dudaren bat edukiz gero argitzeko. **<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: inline ! important; font-family: Arial; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">media type="youtube" key="nZ4_GH182ro" width="425" height="350" <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-size: 11pt; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">

Dantza saioa bukatu ondoren hasierarako egoerara itzultzeko hasieran egin ditugun beriketa berdinak egingo ditugu.