A+bitamina

Bitamina hau, ezinbestekoa da gizakiarentzat. A bitamina edo retinola, bitamina liposolukor bat da eta hortzen mantenu osasuntsuan, eta azaleko ehun bigunen eta hezurrezkoen, hau da, mintz mukitsuen eraketan laguntzen du. Retinol bezala ezagutzen da, retinaren funtzionamendurako beharrezkoak diren pigmentuak sortzen baititu eta azido bezala ezagutzen da ere (azido retinoikoa). Ikusmen on baten garapenean ere laguntze du. =__ALEXANDER__=
 * ==__**Funtzioak:**__==
 * ==__Iturriak:__==
 * ===__Animali jatorrikoak:__===
 * Animalien jatorriko A bitamina proportzio gehien dituzten elikagaiak: gibela, arrautz gorringoa, arrainean, gehienbat arrain urdinean, eta gurinean.
 * ===__Barazki jatorrikoak:__===
 * Bitamina hau aurkitu zenean uste zuten bakarrik animalietatik lortu zitekeela, gibeletik eta gorringotik. Beranduago aurkitu zuten karotenoetatik atera zitekeela, bereziki betakarotenoetatik, elikagai askota naurkitzen baitira, kolore berde iluneko, laranja, gorrixka edo horixketan. Bereziki azenario, azelga, espinaka, albahaka, kalabaza, tomate, zainzuri, txikor-belar, angurri, meloi, bruselaz, banana, sagar, aran, laranja, magurdi, arakatz, mango eta indabetan.
 * ==__Propietateak:__==
 * Sistema inmunologikoa indartzen du oso egokia baita gaixotasun kutsakor asko prebenitzeko balio baitu, batez ere arnas aparatukoak: anginak, gripea, hotzeria, faringitisa, sinusitisa eta bronkitisa. Propietate antibakterialak ditu azaleko zaurietako infekzioak sendatzeko, garatxoen espantsioa prebenitzeko edo infekzio maginaletako. Bitamina honen urritasunak nekea eta infekzin oak edukitzeko erreztasuna ekartzen ditu.
 * Minbiziaren kontrako propietateak ditu. Osagai antioxidatzaileak ditu, minbiziaren aurkakoak direnak, bereziki biriketakoa, ahokoa, urdailekoa eta bularrekoa. Azaleko minbiziaren garapena eragozten du eta leuzemia duten gaixoen edo kimioterapia egiten dutenen egoera hobetzen du. Frogatuta dago ere, bihotzeko gaixotasunak eragozten dituela eta biriketako gaixo kronikoek hobeto arnasten dutela. Endekapeneza duten propietateak ditu ere, alzheimerra bezelako gaixotasunen aurka kontra egiteko erabiltzen direnak.
 * __Propietate okularrak:__ Beharrezkoa da ikusmenarentzako, bereziki gaueko itsutasuna ez gertatzeko, hau da, ikusmen falta argi gutxi dagoen lekuetan, begiak egokitu egin behar duelako iluntasunera. Bere urritasunak itsutasun osoa eragin dezake. Bere antioxidatzaile ahalmena oso beharrezkoa da ikusmena egoera onean edukitzeko eta gaixotasun hauek eragotzi ditzake: ikusmenaren galera, gaueko itsutasuna, lanbroa edo glaukoma. Konjuntibitisa bezelako infekzioak ere eragotzi ditzake.
 * __Azalaren eta mukosen egoera ona:__ A bitaminak azala kontserbatzen laguntzen du egoera onean eta erabilgarria izan daiteke eragiten dizkioten gaixotasunetan: eccema, aknea, psoriasis, azal lehorra, herpesa, mozketak, zauriak, erredurak... Bitamina honen urritasunak gizakiari azal lehorra eta ezkatatsua eragiten dio edo hortz txarrak. Mukosen egoera hobetzeko, babesteko eta zaurien orbantzea hobetzeko erabiltzen da diberticulitis izeneko gaixotasunetan adibidez.
 * __Entzumen faltaren aurkako prebentziorako:__ Efektu antioxidatzaile egokienak ditu entzumenaren gaixotasunei aurre egiteko: entzumenaren esklerosia edo gortasuna.
 * __Ultzeraren aurkako propietateak:__ A bitaminak ultzeren sendakuntza laguntzen du. Bitamina honen urritasunak gose falta eragiten du. Bitamina hau egokia da digestio txarren aurkako tratamendutzat.
 * ==__A Bitaminaren eguneroko beharrezko dosia:__==
 * Bitamina honen eguneroko beharrezko dosia 4500UI dira gizonezkoentzat eta 3500UI emakumeentzat. Dosi hau aldatu egin daiteke beste eragin edo beharrengatik, adibidez, bitamina honen absortzio txarra (kolitis ultzerosoa, Crohnnen gaixotasuna, pankreatitis, gaixotasun hepatikoak...) edo galera anormal bat (derrameak, menstruazio oso ugariak...).
 * ==__A Bitaminaren toxikotasuna:__==
 * Elikagai barazkietatatik hartzean ezinezkoa da intoxikatzea. Gorputzak kantitate beharrezkoa xurgatzen du eta behar ez duena kanporatzen du. Betacarotenoak dituzten elikagai asko jateak azalaren horitasuna dakar, baina kolore hau galdu egiten da elikagai hauek hain kantitate handian jaten uzten denean. Intoxikazioa arrain urdin asko jateak edo gibela jateak dakar bakarrik, adibidez: Artikoko exploratzaile batzuek hartz polarraren gibel gehiegi jan zuten eta ondorioz, zorabioa, saminkortasuna eta goragaleak. 500.000UI gora lehen aipatutako sintomak eragin ditzake. 2.000.000UI Kg/pisuko helduetan eta 25.000.000 umeetan heriotza ekar dezake. A bitaminaren gehiegizko jatearen ohiko sintomak hauek dira: logabezia, ahultasuna, fatiga, indar muskular gutxi, pisuaren galera, min askotarikoak, arazo gastrointestinalak, arazo kardiakoak, depresioa, saminkortasuna... Egunean 10.000UI baio gehiago hartzen badira emakume haurdunetan malformazioak sor daitezke fetoan.

A bitamina Erretinolaren egituraA bitamina bitamina liposolugarria da eta elikagaietan hainbat estruktura desberdin izan ditzake. Animali jatorriko elikagaietan, erretinol izeneko alkohola da bitamina honen forma nagusia, baina erretinal aldehido bezala ere ager daiteke, eta baita azido erretinoiko bezala ere. Landareetatik eratorritako jakietan berriz A probitaminak aurkitzen dira, A bitaminaren aitzindariak alegia, konposatu karotenoideen familiakoak.

Ikusmena Erretinola begiko erretinako bi zelula motetan agertzen den arren (kono eta bastoietan), bastoietan betetzen duen funtzioari buruz ikerketa gehiago egin da orain artean.

Bastoien zereginetako bat, argi gutxi dagoenean ikusmena ahalbideratzea da. Zelula hauetan errodopsina izeneko proteina aurkitzen da, eta bertan, erretinolak talde prostetiko bezala jokatzen du. Bastoi batera argia iristen denean, fotoi bat xurgatu eta erretinolaren konformazio espaziala aldatu egiten da, talde prostetikoa proteinatik bananduz. Honek nerbio bulkada bat sorrarazten du, eta berau garunera iristen denean ikusi egiten dugu.

Immunitatea A bitamina sistema immuneak behar bezala funtzionatzeko beharrezkoa da. Azaleko eta mukosetako zelulak (arnasbideetakoak, liseri hodikoak eta gernu bideetakoak) infekzioen aurka babesten dute gorputza. Erretinola eta bere metabolitoak beharrezkoak dira zelula hauen osotasuna eta funtzioak mantentzeko. Gainera, erantzun immunean parte hartzen duten globulu zurien garapen eta diferentziazioan garrantzi handia dute.

ALEXANDRA